7/3/2009 - Kadınlarda saç dökülmesi

Saç dökülmesi ve kellik sadece erkeklerde görülür diye düşünülmekle beraber çok sayıda kadın da bu dertten yakınmaktadır. Kırk yaşını geçmiş kadınların %40’ında gözle görülecek şekilde belirgin saç dökülmesi vardır.
Bu kadar yüksek oranda görülmesine karşın ne yazık ki hem toplumca hem de birçok sağlık adamınca sorun görmezden gelinmekte ve hastalara yaşamlarını tehdit etmeyen bu duruma alışmaları önerilmektedir. Fakat saç kaybı erkeklere göre kadınlarda daha ağır travma yaratmakta, kendilerine güvenleri sarsılmaktadır. Duygusal iniş çıkışlar ve kendini çekici hissetmeme ciddi hastalıklar kadar yıkıma sebep olabilmektedir.

Kadında ve erkekte olan saç dökülmelerinin ortak bir tarafı vardır; her iki cinstede eğer saç dökülmesi varsa mutlaka altta yatan tıbbi bir neden vardır. Bu sebep genlerde saçların erken dökülmesinin yazılması kadar basit yada karmaşık bir hastalığın yan belirtisi olması kadar çetrefil olabilir.
Stres, hamilelik, ilaçlar yada bazı hastalıklara bağlı olarak ortaya çıkan kellik, söz konusu durumun düzelmesi üzerine kısa zamanda kendiliğinden iyileşip saçlar eski formuna kavuşur.
Kadın tipi saç dökülmesini birkaç başlık altında toplamak mümkündür;

Erkek tipi kellik:

Androjene bağlı erkek tipi kellikten muzdarip olan kadınların büyük çoğunluğunda kafadaki tüm saçlarda genel bir azalma vardır. Bazı kadınlarda ise buna ek olarak aynı erkeklerdeki gibi alında açılma da söz konusudur.
Bu tip kellikte kadınlarda normal şartlar altında çok az bulunan erkeklik hormonları rol oynar. Aynı erkeklerde olduğu gibi androjenler kıl köklerinin zayıflamasına sebep olur. Kalıtım hastalıkta önemli rol oynamaktadır.

Strese Bağlı Saç Dökülmesi (Telojen Efluviyum):

Bedensel yada ruhsal sıkıntılar saç dökülmesine sebep olabilir. Doğum, kötü beslenme, ciddi enfeksiyon hastalıkları, büyük ameliyat yada ciddi ruhsal sıkıntıyı takip eden altı hafta ile üç ay içerisinde tüm saç telleri hep birlikte kolaylıkla dökülebilecekleri dinlenme (telojen) safhasına geçerler. Bu gibi hallerde saçlar avuç avuç dökülüp ele gelebilir. Sebep olan olay ortadan kalkınca tam iyileşme gerçekleşir. Buna karşın gerçek bir sebep tespit edilemeden sıkıntıları yıllar boyu süren kadınlarda vardır.

İlaca Bağlı Saç Dökülmesi (Anajen Efluviyum):

Radyasyona maruz kalmaya yada kemoterapiye bağlı olarak ortaya çıkan saç dökülmesine bu ad verilir. Sözünü ettiğim sebepler kıl kökündeki hücrelerin bölünerek çoğalmasını bozar ve bunun sonucu olarak saçların %90’ı kırılarak dökülür.

Kısmi Saç Dökülmesi (Alopesi Areata):

İnsanın kendi bağışıklık sisteminin yine kendi kıllarının köküne saldırıp tahrip etmesi ile ortaya çıkar. Birden gelişebilen belirtiler sonucu genellikle birkaç santim çapında tamamen kılsız alanlar belirir. Kadınların %70’i tedavi görsünler yada görmesinler iki yıl içerisinde eski hallerine döner. İrsi geçişin önemli olduğu düşünülmektedir.

Kopmaya Bağlı Saç Dökülmesi:

Saçlar sıkı örme, at kuyruğu yapma gibi nedenlerle uğradıkları travmalar sonucu koparak dökülürler. Eğer olay yeterince erken fark edilip vazgeçilirse saçlar tekrar uzar.

Androjenik saç dökülmesi denilen ve erkeklik hormonlarına bağlı saç dökülmesi tipinde rol oynayan testosteron diye düşünülürken bugün asıl işi yapanın testosteronun farklılaşmış şekli olan dihidrotestosteron (DHT) olduğu görülmüştür. DHT tabir uygunsa kafadaki kıl köklerinin düşmanıdır ve doğrudan onları yok etmek için saldırır. Kadın bedeninde çok az bulunmakla birlikte bu eser miktar bile hassas kadınlarda saç dökülmelerine sebep olmaktadır. Kıl köklerine bağlanıp onları büzüştüren DHT sağlıklı saçın büyümesine izin vermez.

Sadece erkeklik hormonlarının yükselmesi değil, onların karşıtları gibi çalışan kadınlık hormonlarının da düşmesi hassas dengeler üzerine oturmuş hormon ahenginin bozulmasına sebep olacağı için saç dökülmesini tetikler. Bunların tanında tiroit hormon seviyesindeki düşmeler, hamilelik, ağır hastalıklar da saçların gelişme evrelerini etkilerler.

Değişik oranlarda hormon içeren doğum kontrol haplarının, cilt altına yerleştirilen gebeliği engelleyici implantların, yine aynı amaçla kullanılan depo hormon enjeksiyonlarının ve cilde yapıştırılan bantların da saç dökülmesini tetiklediğini düşünenlerde vardır.

Erkeklerdeki saç dökülmesinin sebebi %90 oranında ırsidir. Bu nedenle erkekte altta yatan başka bir sebep var mı diye bakmanın fazla anlamı yoktur. Buna karşın kadınlardaki saç dökülmesi daha çetrefil ve çok sebepli olabildiği için aşağıda sayacağım tetkiklerden bazılarını yada hepsini zaman zaman yapmak gerekebilir. Kadınlarda genellikle tanı eleme usulü ile konulur. Sebebin ne olduğunu anlamaya yardımcı olan bu testler;

•Bazı hormonların seviyelerinin tespiti
•Kan demirinin ölçülmesi
•Tiroit bezinin görev yapıp yapmadığının belirlenmesi
•Tam kan sayımı
•Kronik enfeksiyonların taranması
•Gerekirse kafa derisi biyopsisi
•Ve çeşitli yöntemlerle saç telinin vasfının incelenmesidir.

Kadınlarda saç dökülmesi tedavisindeki en önemli aşama sebebin belirlenmesidir. Yukarıdaki tetkikler ve klinik değerlendirmenin ışığında varılan tanıya göre tedavi planlanır.
Tedavinin ilaçla olan kısmını ağızdan alınanlar ve saça uygulananlar diye iki ana guruba ayırmak mümkündür.
Konu kadınlardaki saç dökülmesinin ilaçla tedavisine gelince iş çetrefil hale gelmektedir. Çoğu ilaç kadınlardaki saç dökülmelerinde bir miktar fayda sağlamakla birlikte daha çok doğrudan saçlı deriye uygulanan losyon tipi ilaçlar tercih edilmektedir.
Kadınlardaki erkeklik hormonlarına bağlı androjenik saç dökülmelerinin tedavisinde öncelikle problemin vücuttaki hormonun fazlalığından mı yada bu hormona aşırı duyarlılıktan mı kaynaklandığını tespit etmek gerekir. Aşağıda anlatılacak tedavilerden sadece bir tanesi saç dökülmesi tedavisinde yetkili kurumlarca onaylanmıştır. Diğerlerinin faydaları kişiden kişiye değişmekte olup küçük gruplara yada kişisel gözlemlere dayanmaktadır